Inleiding

2025 was een bijzonder jaar voor de dienst PDOK. PDOK kreeg erkenning en waardering vanuit meerdere invalshoeken:

• In oktober heeft het Kennisplatform API’s in zijn verkiezing van de ‘Gouden API’ aan PDOK en Kadaster de Gouden API-award uitgereikt.
• Veel publiciteit is er gegeven door deelname aan beurzen/congressen en PDOK was ook actief op socials.
• PDOK was begin november present in Barcelona op het Smart City Expo World Congress (SCEWC). De focus van SCEWC richtte zich op het leiderschap van steden in een wereld die in transitie verkeert. GEO-informatie speelt daarbij een cruciale rol.
• De productie is gegroeid op vrijwel alle aspecten. En de beïnvloedbare kosten zijn opnieuw gedaald.

 

 
 

 

Marketing & Communicatie

Communicatie

PDOK Klantenpanel: In 2025 heeft PDOK een 2-tal onderzoeken uitgevoerd onder de ca. 275 leden van dit panel:

• In Q1 is een enquête gehouden over een vernieuwing van de attenderingsservice. De response was met 189 formulieren zonder meer groot; deze service wordt veel gebruikt.
• In Q2 hield PDOK een onderzoek om de wensen van de gebruikers te peilen rondom het integreren van de diverse PDOK-viewers tot 1 viewer.

Geoforum: 144 posts

Twitter/X: 51 berichten

KCC kreeg: 929 berichten/telefoontjes

PPO-overleg: 2-maandelijks breed overleg met de PDOK-data-aanbieders

Evenementen en beurzen

 
 

 
 
 

 

 
 
 

Exploitatie ontwikkelingen

Het aantal gebruiks-hits over 2025 is gestegen naar 30,8 miljard hits. Iets meer dan de geplande 30 miljard. Wij zien dat de nieuwe OGC API’s in gebruik genomen worden en zien het aantal hits via deze API’s stijgen. Een ontwikkeling die wij hoopten maar die nu ook uit de cijfers blijkt.

Beschikbaarheid over heel 2025: 99,9 % (norm 98,5 %)

Het aantal klantinteractie-meldingen via Klant Contact Centrum (KCC) en Geoforum zijn afgenomen.

Nieuw bijgekomen data-aanbieder: Defensie Hydrografische Dienst

Platform ontwikkelingen

Programma Generiek, Gestandaardiseerd en Geautomatiseerd (3G)

• Nieuwe generatie Selfservice (voorbereid en afgerond): de functionele en technische basis voor de nieuwe selfservice-generatie is gerealiseerd. Hiermee kan PDOK datasets sneller, consistenter en gestandaardiseerd onboarden.
• Verbeterde update-straat voor OGC-webservices & ATOM: de operator-keten voor aanlevering → verwerking → publiceren is geoptimaliseerd. Dit resulteert in een stabielere, efficiëntere en beter geautomatiseerde update-straat.
• Rapportages & gebruiksinzichten: hoewel grootschalige vernieuwing is doorgeschoven, is aanvullend onderzoek gedaan naar nieuwe vormen van monitoring en rapportage voor betere gebruiks- en kwaliteitsinzichten.
• Viewerstrategie aangescherpt: klantonderzoek bevestigt het belang van de PDOK Viewer. Tegelijk laat het zien dat de huidige veelheid aan viewers versnippering veroorzaakt. De wens voor één centrale, gebruiksvriendelijke en veelzijdige viewer is duidelijk.

Service ontwikkelingen

• OGC API Features – De verwerkingsstraat voor OGC API Features is verder verbeterd en opgeschoond. Dit omvatte het optimaliseren van de keten, verhogen van de stabiliteit en het afronden van een nieuwe tranche OGC API-ontsluitingen. Hiermee zet PDOK verdere stappen in de overgang van WFS naar moderne OGC API-services. Realiseren van part 5 aan de OGC API Features.
• OGC API Tiles - afronden generieke verwerkingsstraat: de generieke verwerkingsstraat voor vectortiles en styles is ingericht en toegepast voor specifieke realisaties voor datasets uit basisregistraties.
• PDOK Locatieserver doorontwikkeling: de infrastructuur en basisopzet is voor de nieuwe Locatie API gerealiseerd en een eerste MVP voor productie wordt in Q1 2026 verwacht.
• OGC API Records: de standaard is nog niet door OGC vastgesteld. Wel is een overzicht van in productie zijnde OGC API’s als lijst gepubliceerd op https://api.pdok.nl/.
• Voor het DIGITAL twin testbed van Geonovum werkt PDOK samen met de gemeente Amsterdam aan het ‘Find en Bind’ deel.
• De HVD-vereisten zijn gerealiseerd: voor alle relevante datasets levert PDOK nu zowel een bevraagbare API als een bulkdownload.

Dataset ontwikkelingen

• Ook in 2025 zijn voor het BRO-programma nieuwe BRO-datasets ontsloten.
• Meerdere nieuwe datasets van bestaande data-aanbieders en nieuwe aanbieders zijn ontsloten.
• Naast nieuwe datasets zijn er veel datasets aangepast en sommige zijn uit productie gehaald.
• High Value Datasets (HVD): PDOK is ook dit jaar bezig geweest met het voor diverse aanbieders ontsluiten van High Value datasets (HVD). Hier zitten ook datasets met historie tussen. PDOK onderzoekt ook hoe een combinatie van geodataset met administratieve data kan worden ontsloten.
• INSPIRE datasets: Het door PDOK ingerichte proces om dagelijks de compliancy van deze datasets te toetsen en in te grijpen indien nodig, werkt uitstekend.
• Nieuwe data-aanbieder voor PDOK in 2025: Hydrografische Dienst van Defensie. Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) heeft aangegeven haar (enige) dataset bij PDOK uit productie te willen nemen.

INSPIRE en High Value Dataset ontwikkelingen

In 2025 heeft PDOK voortgebouwd aan de productstraten waarmee de webservices en API’s gegenereerd en beheerd kunnen worden. We borgen daarbij ook dat de vereisten vanuit INSPIRE en HVD vertaald worden in de implementaties van de webservices en API’s en hun bijbehorende metadata. Zo zijn er in 2025 massaal OGC API Features beschikbaar gekomen waarbij PDOK ingezet heeft op de nieuwe productenlijn van OGC en daarmee aansluit op de nieuwste Geo-standaarden.

Net zoals in voorgaande jaren heeft PDOK in 2025 de data-aanbieders die aangesloten zijn bij PDOK ondersteund bij het toetsen van de INSPIRE conformiteit van de metadata van de dataset en hen hiervoor periodiek een overzicht gestuurd met de INSPIRE validatie resultaten. Dit scheelt de data-aanbieders veel tijd omdat ze dit dan niet handmatig zelf voor iedere dataset hoeven te doen. Ze kunnen in 1 oogopslag zien wat de status van hun metadata dataset implementatie is en of deze compliant is. Voor de services bewaakt PDOK dit en daarmee ontzorgt PDOK de data-aanbieder. Met deze extra dienstverlening aan de data-aanbieders zorgen we er met elkaar voor dat het resultaat in de jaarlijkse INSPIRE rapportage van Europa verbeterd wordt.

NGR ontwikkelingen

In 2025 is de functionaliteit om ISO19115 en ISO19119 naar DCAT-AP-NL 3.0 om te zetten geïmplementeerd in het NGR. Om dit te kunnen implementeren zijn er samen met Geonovum migratieregels opgesteld en geïmplementeerd. Er zijn verder wijzigingen doorgevoerd t.a.v. de weergave, validatie, export en harvest uitvraag in het NGR. DCAT-AP-NL 3.0 is een relatief nieuwe metadata standaard en is onder andere nodig om de metadata uit te kunnen wisselen met Europa.

Om het technische beheer te continueren is in 2025 de aanbesteding van het NGR voorbereid en extern gezet. Begin 2026 zal de beoordeling van de ingezonden partijen plaatsvinden en de keuze gemaakt worden.

Maatschappelijke ontwikkelingen

• Wettelijke verankering van de activiteiten van PDOK: in 2025 zijn op dit vlak verdere stappen vooruit gezet. Kadaster is een overheidsorganisatie met een ZBO-status, waarbij de Kadasterwet beschrijft wat de taak van het Kadaster is. Opdrachtgever VRO is bezig met het in deze wet invoegen van de dienstverlening van PDOK.
• FAIR-principes: het uitgangspunt van FAIR was en is leidend bij de inrichting van PDOK, de dienstverlening en de ontwikkelingen. FAIR is inmiddels DNA van PDOK.
• Federatief datastelsel (FDS) en de rol van PDOK/NGR: het Kadaster is op meerdere manieren betrokken bij het programma FDS en PDOK is onderdeel van deze FDS-ontwikkeling.
• Verbreding ontsluiting: het Kadaster heeft onderzocht of PDOK ook gesloten en/of getarifeerde data kan en mag ontsluiten. Dit omvat drie aspecten: technische haalbaarheid, juridische toelaatbaarheid en beleidsmatige wenselijkheid.
• Gecombineerde data: veel afnemers van geodata bij PDOK zijn in staat om met toepassingen deze data met elkaar te combineren en te gebruiken voor hun informatiebehoefte. PDOK maakt dit mogelijk door de service en de kwaliteit die geboden wordt.

Kostenontwikkelingen

Kostenontwikkelingen exploitatie

Het stabiliseren van de exploitatiekosten van zowel infra als HR is gelukt. Ook in 2025 zijn de kosten gedaald van zowel de infrastructuur als van HR. Aantallen uren zijn minder geworden, alleen zijn de uurtarieven gestegen door de indexering. Netto zijn nog steeds de HR-kosten gezakt. Door steeds te zoeken naar de optimale instelling en inrichting van de infrastructuur is het het PDOK-team gelukt om de infrakosten opnieuw te verlagen. Dit in combinatie met de groei van de productie.

Kostenontwikkelingen data-aanbieders

PDOK Visi 2025 (team Geonovum)

 
 
 
 

Accenten benoemd voor 2025

• Ontwikkeling dataspaces en de impact op PDOK
• Nederlands profiel ISO 19115 en 19119 en ondersteuning in de mapping daarvan naar het DCAT-NL profiel
• Versterken van OGC API ontsluitingen via PDOK
• Verbreden gebruikersgroep

Dataspaces en PDOK/NGR

• Samenhang met Federatief datastelsel en ZoN Datafundament
• Gebruikmakend van: Kennis EU dataspaces, Ervaringen vanuit ZoN Datafundament, Praktijkervaringen Green Deal Data Space
• Impact op en rol van PDOK en NGR in deze ontwikkelingen
• PDOK als potentiële speler in de Datadeel infrastructuur

ISO en DCAT standaarden (verbinding naar standaardenteam)

• Beheer Nederlands profiel ISO 19115 en 19119
• Ondersteuning mapping ISO naar DCAT-NL profiel
• Consequenties EU geoDCAT voor NL profiel

OGC API’s en PDOK

• Samen met het standaardenteam
• Kennisuitwisseling over OGC standaarden met PDOK
• Brug naar OGC → wensen PDOK meenemen richting code sprint
• Ondersteuning kwaliteit API’s PDOK onder andere dmv validators (linters)
• Workshops
• Memo tijdstempels

Verbreiden gebruikersgroep PDOK

• Naast GIS specialisten ook andere ontwikkelaars
• Positioneren PDOK binnen Geonovum netwerk
• Activiteiten Geonovum breed (Handreikingen, Workshops, Gecombineerde bevragingen, Betere metadata)

Divers

• Verkenning samenwerking op catalogus “leveranciers” tussen data.overheid.nl & NGR. Doorlopend op de gesprekken in voorgaande jaren is voor data.overheid.nl en NGR ondersteuning geleverd om verder samenwerking te verkennen. Voor nu: initiatief bij data.overheid.nl.

Communicatie, informatie, organisatie

• PPO (PDOK Providers Overleg): eens per kwartaal
• Overleg PDOK - Geonovum: 4-wekelijks
• Overleg Ministerie VRO - Geonovum: 2-wekelijks
• Overleg PDOK – Ministerie VRO – Geonovum: eens per kwartaal